సంస్కృత రచనలు తెలుగు లిపిలో

శ్రియః కురూణామ్ అధిపస్య పాలనీం ప్రజాసు వృత్తిం యమ్ అయుఙ్క్త వేదితుమ్ । స వర్ణిలిఙ్గీ విదితః సమాయయౌ యుధిష్ఠిరం ద్వైతవనే వనేచరః ॥ కృతప్రణామస్య మహీం మహీభుజే జితాం సపత్నేన నివేదయిష్యతః । న వివ్యథే తస్య మనో న హి ప్రియం ప్రవక్తుమ్ ఇచ్ఛన్తి మృషా హితైషిణః ॥ ద్విషాం విఘాతాయ విధాతుమ్ ఇచ్ఛతో రహస్య్ అనుజ్ఞామ్ అధిగమ్య భూభృతః । స సౌష్ఠవౌదార్యవిశేషశాలినీం వినిశ్చితార్థామ్ ఇతి వాచమ్ ఆదధే ॥ క్రియాసు యుక్తైర్ నృప చారచక్షుషో న వఞ్చనీయాః ప్రభవో ఽనుజీవిభిః । అతో ఽర్హసి క్షన్తుమ్ అసాధు సాధు వా హితం మనోహారి చ దుర్లభం వచః ॥ స కింసఖా సాధు న శాస్తి యో ఽధిపం హితాన్ న యః సంశృణుతే స కింప్రభుః । సదానుకూలేషు హి కుర్వతే రతిం నృపేష్వ్ అమాత్యేషు చ సర్వసమ్పదః ॥ నిసర్గదుర్బోధమ్ అబోధవిక్లవాః క్వ భూపతీనాం చరితం క్వ జన్తవః । తవానుభావో ఽయమ్ అబోధి యన్ మయా నిగూఢతత్త్వం నయవర్త్మ విద్విషామ్ ॥ విశఙ్కమానో భవతః పరాభవం నృపాసనస్థో ఽపి వనాధివాసినః । దురోదరచ్ఛద్మజితాం సమీహతే నయేన జేతుం జగతీం సుయోధనః ॥ తథాపి జిహ్మః స భవజ్జిగీషయా తనోతి శుభ్రం గుణసమ్పదా యశః । సమున్నయన్ భూతిమ్ అనార్యసంగమాద్ వరం విరోధో ఽపి సమం మహాత్మభిః ॥ కృతారిషడ్వర్గజయేన ...

ప్రఫుల్లచూతాఙ్కురతీక్ష్ణసాయకో ద్విరేఫమాలావిలసద్ధనుర్గుణః । మనాంసి భేత్తుం సురతప్రసఙ్గినాం వసన్తయోద్ధా సముపాగతః ప్రియే ॥ ద్రుమాః సపుష్పాః సలిలం సపద్మం స్త్రియః సకామాః పవనః సుగన్ధిః । సుఖాః ప్రదోషా దివసాశ్చ రమ్యాః సర్వం ప్రియే చారుతరం వసన్తే ॥ ఈషత్తుషారైః కృతశీతహర్మ్యః సువాసితం చారుశిరశ్చ చమ్పకైః । కుర్వన్తి నార్యో ఽపి వసన్తకాలే స్తనం సహారం కుసుమైర్మనోహరైః ॥ వాపీజలానాం మణిమేఖలానాం శశాఙ్కభాసాం ప్రమదాజనానామ్ । చూతద్రుమాణాం కుసుమాన్వితానాం దదాతి సౌభాగ్యమయం వసన్తః ॥ కుసుమ్భరాగారుణితైర్ దుకూలైర్ నితమ్బబిమ్బాని విలాసినీనామ్ । తన్వంశుకైః కుఙ్కుమరాగగౌరైర్ అలంక్రియన్తే స్తనమణ్డలాని ॥ కర్ణేషు యోగ్యం నవకర్ణికారం చలేషు నీలేష్వలకేష్వశోకమ్ । పుష్పం చ ఫుల్లం నవమల్లికాయాః ప్రయాన్తి కాన్తిం ప్రమదాజనానామ్ ॥ స్తనేషు హారాః సితచన్దనార్ద్రా భుజేషు సఙ్గం వలయాఙ్గదాని । ప్రయాన్త్యనఙ్గాతురమానసానాం నితమ్బినీనాం జఘనేషు కాఞ్చ్యః ॥ సపత్త్రలేఖేషు విలాసినీనాం వక్త్రేషు హేమామ్బురుహోపమేషు । రత్నాన్తరే మౌక్తికసఙ్గరమ్యః స్వేదాగమో విస్తరతాముపైతి ॥ ఉచ్ఛ్వాసయన్త్యః శ్లథబన్ధనాని గాత్రాణి కన్దర్పసమాకులాని । సమీపవర్తిష్వధునా ప్ర...

ప్రరూఢశాలీక్షుచయావృతక్షితిం క్వచిత్స్థితక్రౌఞ్చనినాదరాజితమ్ । ప్రకామకామం ప్రమదాజనప్రియం వరోరు కాలం శిశిరాహ్వయం శృణు ॥ నిరుద్ధవాతాయనమన్దిరోదరం హుతాశనో భానుమతో గభస్తయః । గురూణి వాసాంస్యబలాః సయౌవనాః ప్రయాన్తి కాలే ఽత్ర జనస్య సేవ్యతామ్ ॥ న చన్దనం చన్ద్రమరీచిశీతలం న హర్మ్యపృష్ఠం శరదిన్దునిర్మలమ్ । న వాయవః సాన్ద్రతుషారశీతలా జనస్య చిత్తం రమయన్తి సామ్ప్రతమ్ ॥ తుషారసంఘాతనిపాతశీతలాః శశాఙ్కభాభిః శిశిరీకృతాః పునః । విపాణ్డుతారాగణచారుభూషణా జనస్య సేవ్యా న భవన్తి రాత్రయః ॥ గృహీతతామ్బూలవిలేపనస్రజః పుష్పాసవామోదితవక్త్రపఙ్కజాః । ప్రకామకాలాగురుధూపవాసితం విశన్తి శయ్యాగృహముత్సుకాః స్త్రియః ॥ కృతాపరాధాన్బహుశో ఽభితర్జితాన్ సవేపథూన్ సాధ్వసలుప్తచేతసః । నిరీక్ష్య భర్తౄన్ సురతాభిలాషిణః స్త్రియో ఽపరాధాన్సమదా విసస్మరుః ॥ ప్రకామకామైర్ యువభిః సునిర్దయం నిశాసు దీర్ఘాస్వభిరామితాశ్చిరమ్ । భ్రమన్తి మన్దం శ్రమఖేదితోరవః క్షపావసానే నవయౌవనాః స్త్రియః ॥ మనోజ్ఞకూర్పాసకపీడితస్తనాః సరాగకౌశేయకభూషితోరవః । నివేశితాన్తః కుసుమైః శిరోరుహైర్ విభూషయన్తీవ హిమాగమం స్త్రియః ॥ పయోధరైః కుఙ్కుమరాగపిఞ్జరైః సుఖోపసేవ్యైర్నవయౌవనోష్మభిః । విలాసిన...

నవప్రవాలోద్గమసస్యరమ్యః ప్రఫుల్లలోధ్రః పరిపక్వశాలిః । విలీనపద్మః ప్రపతత్తుషారో హేమన్తకాలః సముపాగతో ఽయమ్ ॥ మనోహరైశ్ చన్దనరాగగౌరైస్ తుషారకున్దేన్దునిభైశ్ చ హారైః । విలాసినీనాం స్తనశాలినీనాం నాలంక్రియన్తే స్తనమణ్డలాని ॥ న బాహుయుగ్మేషు విలాసినీనాం ప్రయాన్తి సఙ్గం వలయాఙ్గదాని । నితమ్బబిమ్బేషు నవం దుకూలం తన్వంశుకం పీనపయోధరేషు ॥ కాఞ్చీగుణైః కాఞ్చనరత్నచిత్రైర్ నో భూషయన్తి ప్రమదా నితమ్బాన్ । న నూపురైర్హంసరుతం భజద్భిః పాదామ్బుజాన్య్ అమ్బుజకాన్తిభాఞ్జి ॥ గాత్రాణి కాలీయకచర్చితాని సపత్త్రలేఖాని ముఖామ్బుజాని । శిరాంసి కాలాగురుధూపితాని కుర్వన్తి నార్యః సురతోత్సవాయ ॥ రతిశ్రమక్షామవిపాణ్డువక్త్రాః సమ్ప్రాప్తహర్షాభ్యుదయాస్ తరుణ్యః । హసన్తి నోచ్చైర్ దశనాగ్రభిన్నాన్ ప్రపీడ్యమానాన్ అధరాన్ అవేక్ష్య ॥ పీనస్తనోరఃస్థలభాగశోభామ్ ఆసాద్య తత్పీడనజాతఖేదః । తృణాగ్రలగ్నైస్తుహినైః పతద్భిర్ ఆక్రన్దతీవోషసి శీతకాలః ॥ ప్రభూతశాలిప్రసవైశ్చితాని మృగాఙ్గనాయూథవిభూషితాని । మనోహరక్రౌఞ్చనినాదితాని సీమాన్తరాణ్య్ ఉత్సుకయన్తి చేతః ॥ ప్రఫుల్లనీలోత్పలశోభితాని సోన్మాదకాదమ్బవిభూషితాని । ప్రసన్నతోయాని సుశీతలాని సరాంసి చేతాంసి హరన్తి పుంసామ్...

కాశాంశుకా వికచపద్మమనోజ్ఞవక్త్రా సోన్మాదహంసరవనూపురనాదరమ్యా । ఆపక్వశాలిరుచిరానతగాత్రయష్టిః ప్రాప్తా శరన్నవవధూరివ రూపరమ్యా ॥ కాశైర్ మహీ శిశిరదీధితినా రజన్యో హంసైర్జలాని సరితాం కుముదైః సరాంసి । సప్తచ్ఛదైః కుసుమభారనతైర్వనాన్తాః శుక్లీకృతాన్యుపవనాని చ మాలతీభిః ॥ చఞ్చన్మనోజ్ఞశఫరీరసనాకలాపాః పర్యన్తసంస్థితసితాణ్డజపఙ్క్తిహారాః । నద్యో విశాలపులినాన్తనితమ్బబిమ్బా మన్దం ప్రయాన్తి సమదాః ప్రమదా ఇవాద్య ॥ వ్యోమ క్వచిద్రజతశఙ్ఖమృణాలగౌరైస్ త్యక్తామ్బుభిర్లఘుతయా శతశః ప్రయాతైః । సంలక్ష్యతే పవనవేగచలైః పయోదై రాజేవ చామరశతైర్ ఉపవీజ్యమానః ॥ భిన్నాఞ్జనప్రచయకాన్తి నభో మనోజ్ఞం బన్ధూకపుష్పరజసారుణితా చ భూమిః । వప్రాశ్చ పక్వకలమావృతభూమిభాగాః ప్రోత్కణ్ఠయన్తి న మనో భువి కస్య యూనః ॥ మన్దానిలాకులితచారుతరాగ్రశాఖః పుష్పోద్గమప్రచయకోమలపల్లవాగ్రః । మత్తద్విరేఫపరిపీతమధుప్రసేకశ్ చిత్తం విదారయతి కస్య న కోవిదారః ॥ తారాగణప్రవరభూషణముద్వహన్తీ మేఘావరోధపరిముక్తశశాఙ్కవక్త్రా । జ్యోత్స్నాదుకూలమమలం రజనీ దధానా వృద్ధిం ప్రయాత్యనుదినం ప్రమదేవ బాలా ॥ కారణ్డవాననవిఘట్టితవీచిమాలాః కాదమ్బసారసకులాకులతీరదేశాః । కుర్వన్తి హంసవిరుతైః పరితో జనస్య ప్రీత...

ససీకరామ్భోధరమత్తకుఞ్జరస్ తడిత్పతాకో ఽశనిశబ్దమర్దలః । సమాగతో రాజవద్ ఉద్ధతద్యుతిర్ ఘనాగమః కామిజనప్రియః ప్రియే ॥ నితాన్తనీలోత్పలపత్త్రకాన్తిభిః క్వచిత్ ప్రభిన్నాఞ్జనరాశిసంనిభైః । క్వచిత్సగర్భప్రమదాస్తనప్రభైః సమాచితం వ్యోమ ఘనైః సమన్తతః ॥ తృషాకులైశ్చాతకపక్షిణాం కులైః ప్రయాచితాస్ తోయభరావలమ్బినః । ప్రయాన్తి మన్దం బహుధారవర్షిణో బలాహకాః శ్రోత్రమనోహరస్వనాః ॥ బలాహకాశ్చాశనిశబ్దమర్దలాః సురేన్ద్రచాపం దధతస్తడిద్గుణమ్ । సుతీక్ష్ణధారాపతనోగ్రసాయకైస్ తుదన్తి చేతః ప్రసభం ప్రవాసినామ్ ॥ ప్రభిన్నవైడూర్యనిభైస్ తృణాఙ్కురైః సమాచితా ప్రోత్థితకన్దలీదలైః । విభాతి శుక్లేతరరత్నభూషితా వరాఙ్గనేవ క్షితిరిన్ద్రగోపకైః ॥ సదా మనోజ్ఞం స్వనదుత్సవోత్సుకం వికీర్ణవిస్తీర్ణకలాపిశోభితమ్ । ససంభ్రమాలిఙ్గనచుమ్బనాకులం ప్రవృత్తనృత్యం కులమద్య బర్హిణామ్ ॥ నిపాతయన్త్యః పరితస్తటద్రుమాన్ ప్రవృద్ధవేగైః సలిలైర్ అనిర్మలైః । స్త్రియః సుదుష్టా ఇవ జాతివిభ్రమాః ప్రయాన్తి నద్యస్త్వరితం పయోనిధిమ్ ॥ తృణోత్కరైర్ ఉద్గతకోమలాఙ్కురైశ్ చితాని నీలైర్ హరిణీముఖక్షతైః । వనాని వైన్ధ్యాని హరన్తి మానసం విభూషితాన్యుద్గతపల్లవైర్ ద్రుమైః ॥ విలోలనేత్రోత్పలశోభితాననైర...

ప్రచణ్డసూర్యః స్పృహణీయచన్ద్రమాః సదావగాహక్షతవారిసంచయః । దినాన్తరమ్యో ఽభ్యుపశాన్తమన్మథో నిదాఘకాలో ఽయముపాగతః ప్రియే ॥ నిశాః శశాఙ్కక్షతనీలరాజయః క్వచిద్విచిత్రం జలయన్త్రమన్దిరమ్ । మణిప్రకారాః సరసం చ చన్దనం శుచౌ ప్రియే యాన్తి జనస్య సేవ్యతామ్ ॥ సువాసితం హర్మ్యతలం మనోహరం ప్రియాముఖోచ్ఛ్వాసవికమ్పితం మధు । సుతన్త్రిగీతం మదనస్య దీపనం శుచౌ నిశీథే ఽనుభవన్తి కామినః ॥ నితమ్బబిమ్బైః సదుకూలమేఖలైః స్తనైః సహారాభరణైః సచన్దనైః । శిరోరుహైః స్నానకషాయవాసితైః స్త్రియో నిదాఘం శమయన్తి కామినామ్ ॥ నితాన్తలాక్షారసరాగరఞ్జితైర్ నితమ్బినీనాం చరణైః సనూపురైః । పదే పదే హంసరుతానుకారిభిర్ జనస్య చిత్తం క్రియతే సమన్మథమ్ ॥ పయోధరాశ్చన్దనపఙ్కచర్చితాస్ తుషారగౌరార్పితహారశేఖరాః । నితమ్బదేశాశ్చ సహేమమేఖలాః ప్రకుర్వతే కస్య మనో న సోత్సుకమ్ ॥ సముద్గతస్వేదచితాఙ్గసంధయో విముచ్య వాసాంసి గురూణి సామ్ప్రతమ్ । స్తనేషు తన్వంశుకమున్నతస్తనా నివేశయన్తి ప్రమదాః సయౌవనాః ॥ సచన్దనామ్బువ్యజనోద్భవానిలైః సహారయష్టిస్తనమణ్డలార్పణైః । సవల్లకీకాకలిగీతనిస్వనైర్ విబోధ్యతే సుప్త ఇవాద్య మన్మథః ॥ సితేషు హర్మ్యేషు నిశాసు యోషితాం సుఖప్రసుప్తాని ముఖాని చన్ద్రమాః । వి...

తతో యుద్ధపరిశ్రాన్తం సమరే చిన్తయా స్థితమ్ । రావణం చాగ్రతో దృష్ట్వా యుద్ధాయ సముపస్థితమ్ ॥ ౧ ॥ దైవతైశ్చ సమాగమ్య దృష్టుమభ్యాగతో రణమ్ । ఉపాగమ్యాబ్రవీద్రామమగస్త్యోభగవానృషిః ॥ ౨ ॥ రామ రామ మహాబాహో శ్రుణు గుహ్యం సనాతనమ్ । యేన సర్వానరీన్ వత్స సమరే విజయిష్యసి ॥ ౩ ॥ ఆదిత్యహృదయం పుణ్యం సర్వశత్రువినాశనమ్ । జయావహం జపేన్నిత్యమక్షయం పరమం శివమ్ ॥ ౪ ॥ సర్వమఙ్గలమాఙ్గల్యం సర్వపాపప్రణాశనమ్ । చిన్తాశోకమశమనమాయుర్వర్ధనముత్తమమ్ ॥ ౫ ॥ రశ్మిమన్తం సముద్యన్తం దేవాసురనమస్కృతమ్ । పూజయస్వ వివస్వన్తం భాస్కరం భువనేశ్వరమ్ ॥ ౬ ॥ సర్వదేవాత్మకోహ్యేష తేజస్వీ రశ్మిభావనః । ఏష దేవాంసురగణాఁల్లోకాన్ పాతి గభస్తిభిః ॥ ౭ ॥ ఏష బ్రహ్మా చ విష్ణుశ్చ శివః స్కన్దః ప్రజాపతిః । మహేన్ద్రో ధనదః కాలో యమః సోమోహ్యాంపతిః ॥ ౮ ॥ పితరో వసవః సాధ్యా హ్యశ్వినౌ మరుతో మనుః । వాయుర్వహ్నిః ప్రజాప్రాణః ఋతుకర్తా ప్రభాకరః ॥ ౬౯ ॥ ఆదిత్యః సవితా సూర్యః ఖగః పూషా గభస్తిమాన్ । సువర్ణసదృశో భానుః స్వర్ణరేతా దివాకరః ॥ ౧౦ ॥ హరిదశ్వః సహస్రార్చిః సప్తసప్తిర్మరీచిమాన్ । తిమిరోన్మథనః శంభ్రుస్త్వష్టా మార్తణ్డ అంశుమాన్ ॥ ౧౧ ॥ హిరణ్యగర్భః శిశిరస్తపనో భాస్కరో రవి । అగ్నిగర్భో...

మానం ముఞ్చ విపఞ్చి పఞ్చమరవన్యక్కారపారంగమా మా భూవన్కలకణ్ఠకణ్ఠకుహరే కుణ్ఠక్రమాస్తే గిరః। ప్రాప్తః పఞ్చశరప్రపఞ్చశరణం యద్భృఙ్గభఙ్ఙ్గీగురు- ర్బన్ధూకప్రియబాన్ధవో ధవలితశ్యామాధవో మాధవః॥౧॥ హేలాక్రాన్తహరిన్తి కున్తలవధూవేణీహరిన్తి స్ఫుటం భిన్దన్నేష తమాంసి లోచనసుధావల్లస్తమీవల్లభః। పశ్యోద్గచ్ఛతి హారికీరతరుణీహారానుకారైః కరై- రోంకారం కురు కైరవాకర నిజోన్మేషేషు యోగ్యః క్షణః॥౨॥ సత్యం సన్తి కియన్తి సన్తి న సఖే రత్నాని రత్నాకరే సంజాతస్తు స వస్తుతః స్తుతికథాపాత్రం పరం కౌస్తుభః। యో జాతః స్మరకేలిలోలకమలాసోల్లాసదోః కన్దలీ- లీలాలిఙ్గనభాజనం భగవతో వక్షఃస్థలే శార్ఙ్గిణః॥౩॥ పాతాలం చ నభస్తలం చ గరిమద్వారేణ యద్వారిణా పూరంపూరమపూరి యస్య బహులం కల్లోలకోలాహలః। దేవో యేన స కచ్ఛపోఽపి కలితః కచ్ఛేఽపి తస్యామ్భసాం భర్తుర్గోష్పదమాత్రపూరణవిధౌ నో విస్మయో న స్మయః॥౪॥ ఉత్ఫుల్లైర్బకులైర్లవఙ్గముకులైః శేఫాలికాకుడ్భలై- ర్నీలామ్భోజకులైస్తథా విచకిలై: క్రాన్తం చ కాన్తం చ యత్। తస్మిన్సౌరభధామ్ని దామ్ని కిమిదం సౌగన్ధవన్ధ్యం ముధా మధ్యే ముగ్ధ కుసుమ్భముమ్భసి భవేన్నైవైష యుక్తః క్రమః॥౫॥ యస్మిన్నఙ్కురితం కురఙ్గకదృశాం ప్రేమ్ణా కిమన్యద్ధ్రువం యత్రాస్తే ...

జ్యాకృష్టిబద్ధఖటకాముఖపాణిపృష్ఠ ప్రేఙ్ఖన్నఖాంశుచయసంవలితోఽమ్బికాయాః । త్వాం పాతు మఞ్జరితపల్లవకర్ణపూర లోభభ్రమద్భ్రమరవిభ్రమభృత్కటాక్షః ॥౧॥ క్షిప్తో హస్తావలగ్నః ప్రసభమభిహతోఽప్యాదదానోంశుకాన్తం గృహ్ణన్ కేశేష్వపాస్తశ్చరణనిపతితో నేక్షితః సమ్భ్రమేణ । ఆలిఙ్గన్ యోఽవధూతస్త్రిపురయువతిభిః సాశ్రునేత్రోత్పలాభిః కామీవార్ద్రాపరాధః స దహతు దురితం శామ్భవో వః శరాగ్నిః ॥౨॥ ఆలోలామలకావలీం విలులితాం బిభ్రచ్చలత్కుణ్డలం కిఞ్చిన్మృష్టవిశేషకం తనుతరైః ఖేదామ్భసాం శీకరైః । తన్వ్యా యత్సురతాన్తతాన్తనయనం వక్త్రం రతివ్యత్యయే తత్త్వాం పాతు చిరాయ కిం హరిహరబ్రహ్మాదిభిర్దైవతైః ॥౩॥ అలసవలితైః ప్రేమార్ద్రార్ద్రైర్ముహుర్ముకులీకృతైః క్షణమభిముఖైర్లజ్జాలోలైర్నిమేషపరాఙ్ముఖైః । హృదయనిహితం భావాకూతం వమద్భిరివేక్షణైః కథయ సుకృతీ కోఽయం ముగ్ధే త్వయాద్య విలోక్యతే ॥౪॥ దత్తోఽస్యాః ప్రణయస్త్వయైవ భవతా చేయం చిరం లాలితా దైవాద్ అద్య కిల త్వమేవ కృతవాన్ అస్యా నవం విప్రియమ్ । మన్యుర్దుఃసహ ఏష యాత్యుపశమం నో సాన్త్వవాదైః స్ఫుటం హే నిస్త్రంశ విముక్తకణ్ఠకరుణం తావత్సఖీ రోదితు ॥౫॥ లిఖన్నాస్తే భూమిం బహిరవనతః ప్రాణదయితో నిరాహారాః స్కహ్యః సతతరుదితోచ్ఛూణనయనాః । ప...